NÓS TV vén de estrear a serie “Castelao en Lugo”, producida por esta canle televisiva coa colaboración da vicepresidencia da Deputación de Lugo.

Para esta serie, NÓS TV entrevistou, entre outros investigadores e investigadoras especialistas na historia do nacionalismo galego, e particularmente sobre Daniel Rodríguez Castelao e o seu tempo, ao director da Cátedra de Memoria Histórica da UDC.

A serie está dispoñíbel nas plataformas nas que está presente NÓS TV e na canle de Youtube desta canle televisiva.

Máis info en: https://nostelevision.gal/programas/castelao-en-lugo/

O Comité de Memoria Histórica da comarca de Celanova desenvolve unhas xornadas, entre o 15 e o 29 de novembro, centradas no proceso de transición da ditadura franquista á democracia parlamentar. No marco destas xornadas os investigadores Adela Figueroa Panisse e Francisco X. Redondo Abal presentarán o libro colectivo “A Transición en Galiza” (Laiovento, 2023), no que son autores de senllos capítulos.

O volume foi impulsado desde a Cátedra de Memoria Histórica da UDC, baixo a coordinación e coautoría do director da mesma, Uxío-Breogán Diéguez, participando da obra tamén Justo Beramendi; Carlos Velasco; Bernardo Máiz; Daniel Lanero; Carlos Callón; Roberto Samartim; Montse Pena; Xan Fraga; Ricardo Gurriarán; Mariám Mariño e Marcos S. Pena, e contou coa axuda do Concello da Coruña.

Aurora Marco é unha das autoras máis prolíficas do ámbito historiográfico galego. Investigadora permanente da Cátedra de Memoria Histórica da UDC, vén de publicar o seu novo libro, “María Vázquez. A mestra socialista que eliminou o franquismo”, na editorial Alvarellos.

Comeza Marco unha ampla axenda de presentacións do libro por todo o país. A primeira cita será na Coruña, na Fundación Luís Seoane, o xoves 6 de novembro ás 19:30h, e contará co acompañamento do editor Henrique Alvarellos, o concelleiro de Economía e Planificación Económica, José M. Lage, e o director da Cátedra de Memoria Histórica, Uxío-Breogán Diéguez.

O xoves 2 de outubro inaugurarase na Casa-Museo Casares Quiroga a exposición “Semente de Vencer”, dedicada a Xosé Ramón Reboiras Noia (19501-975), a cargo da comisaria da mostra, Vanesa Iglesias. A continuación Xesús Seixo Fernández, presentará os actos que promoven as Fundacións Moncho Reboiras, Terra e Tempo e Galiza Sempre, para lembrar a Reboiras Noia no 50 aniversario do seu asasinato.

Nese marco, o director da Cátedra de Memoria Histórica, o profesor doutor Uxío-Breogán Diéguez, desenvolverá unha conferencia sobre Xosé Ramón Reboiras Noia, asasinado en Ferrol con apenas 25 anos polo seu activismo contra a ditadura franquista e o seu compromiso cos dereitos nacionais de Galiza. E a seguir Lois Diéguez, exdeputado fo Bloque Nacional-Popular Galego (BN-PG) e portavoz durante a Transición da Asemblea Nacional-Popular Galega (AN-PG), lembrará o perfil de Xosé Ramón Reboiras Noia e o seu activismo político, cultural e sindical.

Esta actividade conta coa colaboración da concellería de Cultura e Turismo, estando prevista a presenza do titular da mesma, Gonzalo Castro, no devandito acto.

7 de febreiro de 2025

O pasado sábado, 1 de febreiro, desenvolveuse desde a Cátedra de Memoria Histórica da Universidade da Coruña o Coloquio Anual. A inauguración institucional correu a cargo de Ricardo Cao Abad, reitor da UDC, e de Uxío-Breogán Diéguez Cequiel, director da Cátedra.

A seguir proxectouse o documentario “A Coruña Republicana”, producido desde a Cátedra de Memoria Histórica, co apoio do Concello da Coruña. O audiovisual presenta a evolución da Coruña entre a I República e a proclamación da II República, salientando figuras como o médico Ramón Pérez Costales, os alcaldes Federico Tapia e Luis Tettamancy ou o historiador Manuel M. Murguía.

Tras esta proxección, desenvolvéronse as conferencias programadas. En horario de mañá interviu, en primeiro lugar, Uxío-Breogán Diéguez, doutor en Historia e profesor da UDC, que desenvolveu a conferencia intitulada “O exilio galego alén mar a través de Daniel R. Castelao”, enmarcada dentro do Ano Castelao; Bernardo Máiz Vázquez, doutor en historia, catedrático xubilado e investigador da Cátedra de Memoria Histórica, pronunciou a conferencia “Arquivos e acceso ás fontes para o estudos dos consellos de guerra e a represión franquista”; Aurora Marco, doutora en Filoloxía, catedrática xubilada e investigadora da Cátedra de Memoria Histórica, centrou a atención na súa conferencia no “Resgate da memoria histórica das mulleres republicanas e da súa presenza na resistencia antifranquista. Experiencia e balance”.

En horario de tarde principiou as intervencións Manuel Monge, investigador, sociólogo e expresidente da CRMH’AC, quen puxo o foco na “Simboloxía franquista nas rúas e as distincións institucionais. Unha materia pendente”.

Após cada unha das conferencias houbo intervencións desde o auditorio, composto por perto de medio cento de persoas (boa parte deles representantes de diversas entidades memorialísticas galegas), establecéndose un diálogo moi produtivo sobre cada tema entre todas e todos os presentes.

Presentación libro-disco

O cantautor, xeógrafo e profesor universitario Xosé Constenla presentou o seu libro-disco “Para nunca esquecer”, interpretando dúas pezas do mesmo no marco do devandito encontro.

Mesa arredor da sociedade civil e a memoria histórica

Após a intervención musical abriuse o bloque “Asociacionismo e memoria histórica no último cuarto de século. Experiencias e balance”. No marco do cal Carlos Díaz, profesor de ensino secundario e investigador da Cátedra de Memoria Histórica, presentou o estudo de caso e as principais conclusións da súa tese de doutoramento sobre a devandita materia, e a seguir representantes de Asociacións, Comités, Comisións e Fundacións, centrais no traballo de recuperación de memoria histórica do país , presentaron a súa experiencia ao longo do último cuarto de século, dividíndose estas en tres mesas.

A primeira mesa estivo composta por Marisa Padrón, en representación da asociación Amigos da República de Ourense; Celia Inés Feijóo Soto, presidenta do Comité de Memoria Histórica de Celanova; e Carlos Morais, en representación do Comité de Memoria Histórica do Val do Limia.

A segunda mesa estivo composta por Guillerme Pérez, director da Fundación Luís Tilve; Suso Seixo, presidente da Fundación Moncho Reboiras; e Víctor Santidrián, director da Fundación 10 de Marzo.

A terceira mesa, coa que se pechou o encontro, estivo conformada por Xosé Álvarez, en representación de “Sempre con vós” de Pontevedra; Lois Anxo Ferreiro, en nome da Asociación Cultural Cultura Aberta de Carral; e Xoán Carlos Garrido, en nome da Asociación Cultural Vagalumes da Estrada.

Cada unha das mesas foron, así como o conxunto da xornada, moi produtivas. Tanto nas intervencións destas tres mesas, como nas conferencias previas, púxose en valor o magnífico traballo memorialístico realizado polas entidades presentes (e por outras que non puideron asistir ao encontro), debaténdose sobre o traballo que resta por realizar desde a sociedade civil, acompañada polo ámbito institucional e académico, para visibilizar o significado do tempo republicano e a dimensión da represión e a ditadura franquista (coas súas continuidades…). Destacándose, neste sentido, que é central a realización de actividades novidosas para atraer ao público máis novo, propóndose desde o Comité de Memoria Histórica do Val do Limia a constitución dunha Comisión, arredor da Cátedra de Memoria Histórica da UDC, que vaia traballando no horizonte do 2036 e o centenario que se cumprirá ese ano do inicio da represión franquista. Desde a Cátedra de Memoria Histórica amosouse a vontade de traballar nesa liña, lembrando outras datas asociadas a 1936, como o plebiscito do Estatuto de Autonomía de Galiza, por volta do 28 de xuño.

20 de xaneiro, 2025

A Cátedra de Memoria Histórica celebrará o vindeiro 1 de febreiro o seu Coloquio Anual, que será inaugurado por Ricardo Cao Abad, reitor da Universidade da Coruña, e Uxío-Breogán Diéguez Cequiel, director da Cátedra. No encontro proxectarase o documentario “A Coruña Republicana”, producido pola Cátedra de Memoria Histórica, co apoio do Concello da Coruña; desenvolvéndose a seguir, en horario de mañá e de tarde, cinco conferencias e unha posta en común monográfica, coa presenza de representantes de diversas entidades (Asociacións, Comités, Comisións e Fundacións que traballan a memoria histórica).

Neste encontro lembrarase a figura do deputado nacionalista galego Daniel R. Castelao, e do seu exilio alén mar, diante do Ano Castelao; centrando a atención os relatorios, a continuación, no acceso ás fontes documentais, á recuperación da memoria das mulleres republicanas e as pervivencias da ditadura, a través do rueiro e das distincións institucionais. Igualmente, farase unha presentación das liñas de actuación de entidades galegas centrais no labor de recuperación de memoria histórica democrática, e da súa dinámica de traballo exemplar ao longo do último cuarto de século.

Conferencias

En horario de mañá Uxío-Breogán Diéguez, doutor en Historia e profesor da UDC, desenvolverá a conferencia intitulada “O exilio galego alén mar a través de Daniel R. Castelao”; Bernardo Máiz Vázquez, doutor en historia, catedrático xubilado e investigador da Cátedra de Memoria Histórica, pronunciará a conferencia “Arquivos e acceso ás fontes para o estudos dos consellos de guerra e a represión franquista”; Aurora Marco, doutora en Filoloxía, catedrática xubilada e investigadora da Cátedra de Memoria Histórica, centrará a atención na súa conferencia no “Resgate da memoria histórica das mulleres republicanas e da súa presenza na resistencia antifranquista. Experiencia e balance”.

En horario de tarde Manuel Monge, investigador, sociólogo e expresidente da CRMH’AC, porá o foco na “Simboloxía franquista nas rúas e as distincións institucionais. Unha materia pendente”.

Após cada unha das conferencias haberá unha posta en común, para establecer un diálogo sobre cada tema entre todas e todos os presentes.

Presentación libro-disco

O cantautor e profesor universitario Xosé Constenla presentará o seu libro-disco “Para nunca esquecer”, interpretando dúas pezas do mesmo no marco do devandito encontro.

Mesa arredor da sociedade civil e a memoria histórica

Após a intervención musical abrirase o bloque “Asociacionismo e memoria histórica no último cuarto de século. Experiencias e balance”. No marco do cal Carlos Díaz, profesor de ensino secundario e investigador da Cátedra de Memoria Histórica, presentará o estudo de caso e as principais conclusións da súa tese de doutoramento sobre a devandita materia, e a seguir representantes de Asociacións, Comités, Comisións e Fundacións, centrais no traballo de recuperación de memoria histórica do país , presentarán a súa experiencia ao longo do último cuarto de século, dividíndose estas en tres mesas.

20 de decembro

Desde a Cátedra de Memoria Histórica da Universidade da Coruña vénse de publicar a memoria de actividades, realizadas entre o ano 2028 e o 2023. Os cinco primeiros anos de vida da Cátedra, e nos que malia a pandemia seguiron a se desenvolver as actividades da mesma. A memoria recolle imaxes de todas e cada unha das actividades desenvolvidas e fica acompañada dun breve audiovisual, a través do que achegarse ás actividades realizadas por Cátedra no devandito período.

Así mesmo, a Cátedra de Memoria Histórica vén de publicar o libro “Transición”, que recolle as comunicacións que foron defendidas no marco do III Congreso “As outras protagonistas da Transición”. En breve realizaranse presentacións dunha e outra publicación, que contaron coa colaboración do Concello da Coruña.

16 de decembro de 2024

Desde a Cátedra de Memoria Histórica da Universidade da Coruña finalizouse o traballo de produción do documentario “A Coruña Republicana”. Un audiovisual que arranca no limiar da proclamación da II República o 14 de abril de 1931 e que realiza, a modo de retrospectiva, unha viaxe desde o último terzo do s. XIX, e o xermolar da I República por volta de febreiro de 1873, até a primavera de 1931, pasando pola ditadura de Miguel Primo de Rivera e a “Dictablanda” de Dámaso Berenguer.

O documentario pon en valor a tradición liberal progresista e republicana federal da Coruña; presentando a figuras de referencia do republicanismo coruñés e galego, desde Ramón Pérez Costales e Segundo Moreno Barcia, do Partido Republicano Democrático Federal, a Santiago Casares Quiroga e Antón Vilar Ponte, líderes da Organización Republicana Galega Autónoma (ORGA), pasando por Federico Tapia Segade, alcalde da Coruña diante da proclamación da I República, e Antonio Lens Viera, alcalde da Coruña diante da proclamación da II República.

O documentario, que contou co apoio do Concello da Coruña, será seguido doutro, a producir ao longo de 2025, que porá o foco monograficamente na evolución da II República na cidade da Coruña (a nivel político, social, económico e cultural).

Este traballo súmase á edición do libro “Transición”, que recolle as comunicacións que se presentaron ao Congreso sobre a Transición en Galiza, organizado pola Cátedra de Memoria Histórica con anterioridade, e á publicación do catálogo que recolle as actividades realizadas pola Cátedra entre o 2018 e o 2023.

A seguir pódese visualizar o tráiler do documentario “A Coruña Republicana”, que será presentado en breve na sede da Cátedra de Memoria Histórica da Universidade da Coruña:

21 de xullo de 2024

A Cátedra de Memoria Histórica da UDC vén de realizar un novo encontro da súa equipa de traballo, a modo de peche do curso 2023/2024.

O encontro foi inaugurado polo documentalista e historiador Eliseo Fernández, autor, entre outras obras, dos libros “Obreirismo ferrolán” (ANT, 2005) ou “O movemento libertario en Galiza”, esta última xunto a Dionísio Pereira (ANT, 2006). Fernández desenvolveu unha palestra centrada nos arquivos galegos a través dos que reconstruír a represión franquista na Galiza.

26 de febreiro de 2023

O 24 de febreiro vén de se inaugurar en Ferrol o “Monumento Memorial ás Vítimas do franquismo” , promovido desde a Comisión Pro-Memorial ás Vítimas do franquismo das comarcas de Ferrolterra, Ortegal e o Eume e o Concello de Ferrol. O monumento é autoría do escultor Manuel Patinha e foi instalado no Parque do Gaiteiro Antón Varela, no ferrolán barrio de Canido, no que se desenvolveu o acto de inauguración.

O devandito acto comezou ás 12h, recibindo o alcalde de Ferrol e os membros da Corporación Municipal, xunto aos representantes da Comisión Pro Memorial e da Asociación Memoria Histórica Democrática, aos alcaldes das Comarcas de Ferrol, Eume e Ortegal, aos familiares dos homenaxeados e aos invitados e invitadas ao acto. Logo de varias e moi emotivas intervencións, como a realizada polos historiadores Bernardo Máiz e Xosé Manuel Suárez, contextualizando historicamente a represión desatada diante do golpe militar de xullo de 1936 así como durante a ditadura franquistao.

A inauguración do Monumento Memorial ás Vítimas do franquismo instalado en Ferrol pechouse cunha sentida ofrenda floral e a interpretación do himno galego. Ao acto asistíu o director da Cátedra de Memoria Histórica, así como varios integrantes da equipa de investigación da mesma.

Monumento Memorial

O monumento, autoría do creador Manuel Patinha, como se indicou, conta con 904 nomes de homes e mulleres que foron asasinados e asinadas polo fascismo nas bisbarras de Ferrolterra, Ortegal e o Eume entre 1936 e 1975.